Phê duyệt nhanh để… chạy luật?

0
83

(Phapluatmoitruong.vn) – Việc lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường (TNMT) nhanh chóng cấp phép cho Công ty TNHH Điện lực Vĩnh Tân 1 (sau đây gọi là Điện lực Vĩnh Tân 1) nhận chìm khoảng 1 triệu m3 bùn, cát, vỏ sò, sạn sỏi xuống vùng biển thuộc xã Vĩnh Tân, huyện Tuy Phong được nghi vấn là nhằm tránh chịu các cáo buộc trách nhiệm của Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017) sẽ có hiệu lực vào ngày 1/1/2018 tới đây.

Trung Quốc đầu tư, khai thác và Trung Quốc xin nhận chìm

Điện lực Vĩnh Tân 1 được đầu tư theo hình thức xây dựng – kinh doanh – chuyển giao (BOT). Trong đó, liên danh hai nhà đầu tư Trung Quốc là Công ty TNHH Lưới điện Phương Nam và Công ty TNHH Điện lực quốc tế Trung Quốc góp 95% vốn. 5% còn lại do Tổng công ty Điện lực Vinacomin thuộc Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam đối ứng. Phía doanh nghiệp Trung Quốc sẽ khai thác trong vòng 25 năm, trước khi chuyển giao cho phía Việt Nam.

Hồ sơ xin phép “nhận chìm vật liệu nạo vét” của Điện lực Vĩnh Tân 1 do một công ty tư vấn Trung Quốc thực hiện. Theo nhiều nhà hải dương học có dịp tiếp cận bộ hồ sơ này, thì các tài liệu nghiên cứu của Viện Hải dương học Việt Nam cũng như các tài liệu về vùng nước trồi trong khu vực được công bố đã không được đưa vào căn cứ này.

Theo TS Nguyễn Tác An, Phó Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật biển Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học, thì trầm tích đang nằm im dưới biển như vậy, giờ bị khuấy động, moi lên, rồi nhận chìm xuống. Tác động đến môi trường là không hề nhỏ. Nói rõ hơn về tác hại này, TS An cho biết khi nước biển bị đục thì ánh sáng không truyền xuống, dẫn đến quá trình quang hợp không thực hiện được. Điều này làm cản trở quá trình lưu thông khí khiến môi trường sống thành môi trường chết.

TS An nói rằng nguy hiểm nhất không phải là độc tính của chất thải chôn xuống, mà tác động của chất thải đó do bị xáo trộn. Bởi việc nạo vét, chôn lấp sẽ tạo ra nhiều độc tính, ảnh hưởng rất lớn đến sinh vật, các quá trình sinh, hóa ở lòng biển. “Đừng nghĩ vài năm có thể khôi phục được mà phải vài chục năm, thậm chí cả trăm năm vẫn chưa chắc đã khôi phục được như ban đầu” – TS An nhận định.

Bình Thuận là vùng nước trồi rất lớn, ảnh hưởng đến cả vùng biển các tỉnh lân cận. “Khi nhận chìm lượng chất thải đó, không tác động chỗ này thì tác động chỗ kia. Do đó đừng bao giờ xem biển là cái thùng rác không đáy” – TS An nói.

Phê duyệt nhanh cho nhà đầu tư Trung Quốc là nhằm né luật?

Nghi vấn này đến từ chuyện Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017) sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày 1/1/2018 tới đây, với điểm mới là sự trói buộc về trách nhiệm hình sự đối với người có thẩm quyền (quan chức), mà cấp phép cho doanh nghiệp xả thải trái pháp luật.

Trong khi đó, luật hình sự hiện tại không có quy định này, dẫn đến khoảng trống về thời gian, có thể bị những người có thẩm quyền lợi dụng để né tránh trách nhiệm hình sự – trong thời gian từ nay đến hết năm 2017.

Bộ luật hình sự Việt Nam từ năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) tuy có quy định về tội “vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại” (Điều 182a), nhưng nội dung điều luật vẫn còn chung chung, chưa trói được trách nhiệm của những người có thẩm quyền cho phép xả thải một cách cụ thể, khỏi chối cãi.

Còn trong Bộ luật hình sự năm 2015, đây lần đầu tiên trói buộc và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những “người có thẩm quyền” và có hành vi “cho phép chôn, lấp, đổ, thải trái quy định của pháp luật” – Điều 236 Bộ luật hình sự 2015. Tức là theo luật mới, từ nay những vị lãnh đạo nào, ở các cơ quan có thẩm quyền, mà cố tình cấp phép cho chôn lấp, đổ, thải sai quy định, trái pháp luật – thì sẽ bị xử lý hình sự.

Thế nhưng, đáng tiếc thay, điều luật này hiện nay (tháng 7/2017) vẫn chưa có hiệu lực thi hành, mà phải chờ đến ngày 1/1/2018. Trong khi đó, theo nguyên tắc không hồi tố bất lợi, nên giả sử có trường hợp vị nào đó có thẩm quyền, và đã cấp phép cho chôn lấp, đổ thải sai quy định, trái pháp luật – nhưng nếu ký giấy cấp phép trước thời điểm ngày 1/1/2018 – thì cho dù có sai phạm sẽ vẫn đương nhiên… thoát tội!

Khiêm Hào

(Theo Môi trường & Đô thị điện tử)

Ảnh minh họa: Nguồn Internet