Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế

“Việt Nam có tiềm năng lớn về phát triển năng lượng tái tạo và năng lượng sạch”, “Việt Nam sẽ không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế”- Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định như vậy trong cuộc trả lời phỏng vấn Hãng Thông tấn Reuters (Anh) trước khi lên đường tham dự Hội nghị thượng đỉnh G7 mở rộng và thăm Canada từ ngày 8 đến ngày 9/6.

Trong phiên trả lời chất vấn các ĐBQH cuối tuần qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cũng khẳng định: Sẽ không hy sinh môi trường để phát triển kinh tế.

Cả Thủ tướng và Phó Thủ tướng đều khẳng định một cách chắc nịch như vậy về tăng trưởng kinh tế mà không đánh đổi môi trường  là bởi, trong quá trình phát triển kinh tế, bài toán luôn đặt ra đối với các nhà hoạch định chính sách vĩ mô là làm sao có thể vừa thúc đẩy phát triển sản xuất, vừa bảo vệ cho môi trường sống tránh khỏi ô nhiễm bởi những tác động do các chất thải công nghiệp gây ra.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều nước phát triển đã di dời, đặt các nhà máy sản xuất, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ, các lĩnh vực có nhiều chất thải độc hại như sắt thép, xi măng v.v…sang các nước kém hoặc đang phát triển. Lý do không chỉ là tận dụng nguồn nhân công giá rẻ, mà quan trọng hơn, đó còn là bảo vệ cho môi trường trong nước họ.

Nhưng như vậy cũng đồng nghĩa là các nước tiếp nhận những công việc nói trên của các nước lớn sẽ đứng trước thách thức là làm sao vừa có thể đảm bảo tăng trưởng kinh tế, song không vì thế mà đánh đổi môi trường đang sống. Đó là bài toán khiến chúng ta phải rất cân nhắc.

Trên thực tế, môi trường nước ta đang chịu nhiều áp lực lớn từ phát triển kinh tế – xã hội trong nước, theo dòng thương mại quốc tế và tác động xuyên biên giới. Hàng năm có hơn 2.000 dự án thuộc đối tượng phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Trên cả nước hiện có 283 khu công nghiệp với hơn 550.000m3 nước thải ngày/đêm; 615 cụm công nghiệp trong đó chỉ khoảng hơn 5% có hệ thống xử lý nước thải tập trung; hơn 500.000 cơ sở sản xuất trong đó có nhiều loại hình sản xuất ô nhiễm môi trường, công nghệ sản xuất lạc hậu.

Cả nước cũng có trên 5.000 doanh nghiệp khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng; hơn 4.500 làng nghề; hơn 13.500 cơ sở y tế hàng ngày phát sinh hơn 47 tấn chất thải nguy hại, hơn 125.000m3 nước thải y tế; có 787 đô thị với 3 triệu m3 nước thải ngày/đêm nhưng hầu hết chưa được xử lý; lưu hành trên 43 triệu xe máy và 2 triệu ô tô…

Nếu tuân thủ các điều kiện về môi trường để không bức tử môi trường sẽ cần một khoản tiền không nhỏ. Nhưng không vì thế mà chúng ta chấp nhận sống chung với ô nhiễm môi trường, tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh, không đánh đổi môi trường, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, Việt Nam có tiềm năng lớn về phát triển năng lượng tái tạo và năng lượng sạch. Ước tính công suất tiềm năng năng lượng gió của Việt Nam có khả năng đạt khoảng 500 – 1.000 kWh/m2 mỗi năm và số giờ nắng bình quân trong năm từ 2.500 – 3.000 giờ ở nhiệt độ bình quân trên 21 độ C.

Theo đó, Việt Nam đang triển khai thực hiện Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, theo đó khuyến khích, huy động mọi nguồn lực xã hội đầu tư cho phát triển năng lượng tái tạo, đẩy mạnh phát triển và sử dụng nguồn năng lượng tái tạo, gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong hệ thống năng lượng quốc gia.

Chính phủ Việt Nam đang thực hiện nhiều cơ chế, chính sách thuận lợi về đất đai, thuế, giá, bảo lãnh, khuyến khích hợp tác công-tư (PPP) nhằm thúc đẩy đầu tư trong và ngoài nước vào phát triển năng lượng tái tạo ở Việt Nam, trong đó có cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời. Hiện nay, Chính phủ cũng đang xem xét điều chỉnh giá điện gió để khuyến khích đầu tư trong giai đoạn tới.

“Bên cạnh năng lượng tái tạo, Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi nhiều nguồn tài nguyên khoáng sản, trong đó có đất hiếm. Chúng tôi mong muốn hợp tác trong công tác nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ cao trong khai thác, chế biến sâu quặng đất hiếm nhằm tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường và không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế”- Thủ tướng nhấn mạnh.

Trước đó, tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về vấn đề môi trường, Thủ tướng cho rằng, thực trạng môi trường đặt ra những thách thức, bộc lộ sự yếu kém trong quản lý mà chưa có giải pháp giải quyết cơ bản ở các địa phương cũng như cơ quan trung ương. Thủ tướng khẳng định đã đến lúc buộc phải thay đổi tư duy phát triển, không đánh đổi môi trường lấy kinh tế gây ảnh hưởng cuộc sống bình yên của người dân.

Tăng trưởng kinh tế xanh, không dựa vào tài nguyên khoáng sản, không tăng trưởng bằng mọi giá để đánh đổi môi trường hay chính cuộc sống bình yên của người dân, đó là quan điểm đúng đắn, xuyên suốt phải được thực hiện bằng những hành động cụ thể chứ không thể chỉ dừng ở những cam kết chính trị.

Không bỏ quên xã hội, không hy sinh môi trường để phát triển kinh tế

Chất vấn tại Quốc hội, ông Nguyễn Hữu Cầu (ĐBQH đoàn Nghệ An) nêu vấn đề: Kinh tế của đất nước ta trong năm 2017 và những tháng đầu năm 2018 có tăng trưởng nhưng vấn đề xã hội chưa ngang tầm với chấn hưng văn hóa, đạo đức xã hội xuống cấp gây bức xúc trong dư luận. Vậy Chính phủ có giải pháp mạnh mẽ nào để khắc phục vấn đề này?

Trả lời, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nêu rõ: Đảng và Nhà nước luôn xác định chủ trương phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là then chốt, nhưng phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, quốc phòng là trọng yếu và thường xuyên.

Theo đó, cách đây 20 năm, Trung ương đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc. Tại Hội nghị Trung ương 9, Khóa XI, Bộ Chính trị đã trình Trung ương đánh giá 15 năm thực hiện Nghị quyết này và ban hành Nghị quyết mới về xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Nghị quyết này cũng đánh giá, so với kinh tế, chính trị, an ninh đối ngoại, thì phát triển văn hóa chưa ngang bằng. Quan điểm của Đảng là đặt văn hóa ngang tầm phát triển kinh tế.

Chính phủ cũng khẳng định, trong phát triển kinh tế, cũng bảo đảm phát triển bền vững, dựa trên ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường. “Không bỏ quên xã hội, không hy sinh môi trường để phát triển kinh tế”- Phó Thủ tướng nói.

“Tiếp thu ý kiến của ĐBQH, chúng tôi sẽ cùng với Ban Cán sự đảng Chính phủ và các thành viên Chính phủ rà soát, sắp xếp lại toàn bộ chương trình hành động để thực hiện Nghị quyết Trung ương 9, Khóa XI”- Phó Thủ tướng cho biết. 

Cái giá phải trả

Xung quanh vấn đề phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, bà Bùi Thị An- nguyên ĐBQH đoàn Hà Nội cho rằng, dường như trong phát triển kinh tế hiện nay, người gây ra ô nhiễm thì được lợi về kinh tế, còn người không được lợi về kinh tế ấy thì lại gánh chịu hậu quả rất là lớn.

Thực ra, trên thế giới, người ta có một lý thuyết gọi là công lý môi trường, có nghĩa rằng, làm sao khi triển khai một dự án đầu tư phát triển, những người liên quan không chỉ chia sẻ về mặt lợi ích kinh tế mà quan trọng là làm sao để họ cũng chia sẻ chi phí môi trường một cách công bằng.

Nếu chỉ nhìn một phía, rằng sắp có dự án tỉ USD về tỉnh mình, thường mọi người sẽ bắt đầu tưởng tượng ra nhiều thứ như ngân sách sẽ tăng thêm bao nhiêu, công ăn việc làm là bao nhiêu. Tuy nhiên, đấy chỉ là một phần của câu chuyện. Còn phía ít ai nhìn thấy là cái giá có thể phải trả. 

Phát triển bền vững phải dựa trên ba tiêu chí trụ cột gồm môi trường, xã hội, kinh tế. Mục tiêu xuyên suốt trong phát triển bền vững là vấn đề bảo vệ môi trường đặt lên hàng đầu. Hiến pháp cũng quy định rõ người dân được quyền sống trong môi trường trong lành.

Chúng ta kêu gọi đầu tư, nhưng lợi ích của người dân, của Nhà nước và doanh nghiệp phải đảm bảo hài hòa. Nguyên tắc là không đặt lợi ích của bên nào lên trên. Vấn đề đảm bảo hài hòa lợi ích kinh tế và môi trường là bài toán khó. Nhưng vẫn phải đảm bảo ưu tiên vấn đề môi trường. Bởi người dân sống trong môi trường ô nhiễm thì kinh tế tăng trưởng, phát triển thế nào cũng không đủ chi phí để khám chữa bệnh…

“Vấn đề ở đây là người lãnh đạo, đứng đầu địa phương. Có thể lúc đầu dự án đi vào hoạt động chưa bộc lộ ngay vấn đề ô nhiễm môi trường. Nhưng khi đi vào hoạt động có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường, như thế thì cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực này phải xử lý, có biện pháp ngay. Chất lượng cuộc sống của người dân không chỉ là về kinh tế mà còn là sống trong môi trường trong lành. Mục tiêu là ngày càng nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân thì không thể để người dân sống trong môi trường ô nhiễm được”- bà Bùi Thị An nói. 

(Theo daidoanket.vn)

Ảnh: Sự hoạt động của không ít nhà máy ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống người dân

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here