Cần đơn giản hóa thủ tục để kinh tế tư nhân phát triển

0
3716

(Phapluatmoitruong.vn) – “Vì sao kinh tế tư nhân ở Việt Nam chưa phát triển? Do môi trường kinh doanh hay thuế khóa, lao động, Nhà nước cần làm gì nữa để khối doanh nghiệp tư nhân phát triển? Nhà nước phải làm gì trong giai đoạn hiện nay?”. Thủ tướng đặt câu hỏi.

Nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp khối tư nhân, lắng nghe những đề xuất chính sách, sáng 30-9, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã mời chủ của 14 tập đoàn kinh tế tư nhân đến đối thoại.

Kiến nghị rồi tiếp tục… chờ… và chờ…

Ngày 6-2-2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký ban hành Nghị quyết số 19-2017/NQ-CP, “về tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2017, định hướng đến năm 2020”. Tuy nhiên, vẫn tiếp tục còn những quy định, thủ tục mang tính chất “hành là chính”, như một số quy định tại Nghị định 38/2012/NĐ-CP Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật an toàn thực phẩm (Nghị định 38/2012/NĐ-CP), đang tạo gánh nặng cho doanh nghiệp (DN) về thời gian, tiền bạc, tâm trí, làm ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của DN cũng như quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay.

Trong 2 năm qua, theo vị đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) thì tổ chức này cùng nhiều bên liên quan đã có các văn bản báo cáo, góp ý, kiến nghị sửa đổi các vướng mắc, bất cập của Nghị định 38/2012/NĐ-CP. Tuy nhiên, tại Dự thảo sửa đổi (phiên bản thứ 7) của Nghị định 38/2012/NĐ-CP đã không giải quyết được các vấn đề cần tháo gỡ và đã được nêu trong Nghị quyết số 19-2017/NQ-CP.

Dự thảo vẫn cố giữ các quy định bất hợp lý như:

(1) Quy định “xác nhận phù hợp an toàn thực phẩm” (ATTP) là trái luật ATTP. Chính vì có quy định này mà Bộ Y tế nói riêng, các Bộ có chức năng về quản lý ATTP nói chung không chịu xây dựng các quy chuẩn Việt Nam (QCVN) cần thiết, cứ để cho phần lớn các sản phẩm thực phẩm được quản lý bằng quy định này. Vì không có chuẩn (QCVN) nên thủ tục không minh bạch, hoàn toàn tuỳ thuộc vào sự giải thích của cơ quan quản lý ATTP, gây vô vàn khó khăn cho DN.

(2) Hình thức ”tiếp nhận bản công bố hợp quy” của DN đã và đang biến thành một quá trình Tiếp nhận – Thẩm xét hồ sơ và cấp Giấy như hiện tại – một hình thức của “giấy phép con”.

(3) Trong thủ tục công bố sản phẩm, một công việc mất nhiều chi phí và thời gian là kiểm nghiệm. Theo dự thảo sửa đổi Nghị định 38 thì, dù là tự công bố, DN vẫn phải tiến hành kiểm nghiệm và phải kiểm nghiệm tại phòng kiểm nghiệm được Bộ Y tế chỉ định. Tức là, về cơ bản, chẳng khác gì việc công bố trên cơ sở chứng nhận hợp quy.

(4) Tiếp cận chung là vẫn kiểm tra từng lô hàng nhập khẩu. Theo đó, từng lô hàng nhập khẩu lại phải kiểm tra, trong đó, đối với sản phẩm động vật hoặc có chứa sản phẩm động vật còn chịu 2 loại kiểm tra là kiểm dịch thú y (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý) và kiểm tra ATTP.

Như vậy, theo Luật ATTP, tại điều 12 chỉ qui định phương thức đăng ký bản công bố hợp quy tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với thực phẩm chế biến bao gói sẵn, không qui định phương thức “công bố phù hợp với quy định ATTP”.

Còn với Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn Kỹ thuật 2006 đã quy định trách nhiệm của các cơ quan nhà nước liên quan phải xây dựng các quy chuẩn kỹ thuật cho sản phẩm thuộc lĩnh vực quản lý, chứ không phải để DN tự công bố về ATTP với những sản phẩm chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Không phù hợp với thông lệ quốc tế

Đại diện VASEP nói rằng thực tế từ hoạt động quản lý an toàn thực phẩm của nhiều nước trên thế giới, đặc biệt các nước tiên tiến như EU, Mỹ, Nhật Bản,… không có phương thức xác nhận phù hợp các quy định ATTP. Họ chỉ thực hiện công tác quản lý nhà nước dựa trên 2 hoạt động chính: kiểm tra điều kiện sản xuất và kiểm soát rủi ro (thanh tra/ kiểm tra) theo từng loại sản phẩm, vùng, miền, thời gian cụ thể, theo các quy định của pháp luật.

Xu hướng trong quản lý ATTP của thế giới hiện nay là tập trung hướng đến kiểm soát quá trình là chính. Việc kiểm tra thành phẩm cuối cùng là hoạt động tự giám sát chất lượng của DN, cơ quan quản lý nhà nước chỉ tiến hành thẩm tra, kiểm soát rủi ro, chứ không phải cào bằng kiểm tra tất cả các loại thực phẩm, trên tất cả các chỉ tiêu, không tính đến kiểm soát rủi ro, như việc cấp giấy xác nhận phù hợp quy định ATTP ở Việt Nam hiện nay.

“Với các qui định, yêu cầu phức tạp, không rõ ràng, làm mất thời gian và tốn kém, thủ tục cấp Giấy Xác nhận công bố phù hợp với quy định ATTP đang được coi là một loại ”giấy phép con” tạo ra rất nhiều khó khăn cho DN”. Đại diện VASEP nhận định và dẫn chứng: Về thời gian, Nghị định 38/2012/NĐ-CP quy định thời gian trả lời cho thủ tục này là 15 ngày làm việc với thực phẩm thường; và 30 ngày làm việc (#1,5 tháng) với thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng kể từ khi nộp đủ hồ sơ, nhưng thực tế sau 1,5 tháng DN thường nhận được công văn yêu cầu bổ sung, và thường nhận nhiều lần, mỗi lần bổ sung thời gian thẩm xét lại tính lại từ đầu (Phụ lục II).

Với 3 lần công văn bổ sung là đã mất khoảng 2-4 tháng. Cộng thêm thời gian kiểm nghiệm khoảng 1 tháng (vì sản phẩm phải được kiểm nghiệm đạt chất lượng thì mới có phiếu kiểm nghiệm để nộp) là mất tới 3-5 tháng để được cấp giấy phép, làm mất nhiều cơ hội kinh doanh của các DN.

Ngoài ra, do không có các tiêu chí thẩm xét rõ ràng, thiếu minh bạch, nên các cán bộ thẩm xét tùy hứng bắt các DN bổ sung thêm đủ loại giấy tờ không có trong quy định, sửa đổi tiêu chuẩn theo quan điểm cá nhân khiến DN lúng túng, buộc lòng phải chọn không thuê dịch vụ tư – trừ một số DN lớn và DN nước ngoài có đội ngũ nhân viên chuyên đăng ký.

Tính phức tạp tăng lên nhiều lần vì một sản phẩm sản xuất trong nước có bao nhiêu nguyên liệu, phụ liệu, bao bì thì phải “cõng” từng đó giấy phép công bố, có thể lên tới hàng chục giấy phép con. Vì không chỉ phải xin giấy phép cho sản phẩm, mà còn phải xin cho tất cả các nguyên liệu, mặc dù chúng chỉ sử dụng cho sản xuất nội bộ của DN. Ngay khi có thay đổi nhỏ của nguyên liệu cũng phải xin cấp phép nhập khẩu lại.

“Không chỉ mất thời gian khi đăng ký lưu hành, cứ sau mỗi 3-5 năm lại phải xin xác nhận công bố lại, kể cả sản phẩm không có gì thay đổi và luôn luôn đạt chất lượng tốt. Khi xin xác nhận công bố lại, DN lại bị hành y như lần đầu, phải sửa tiêu chuẩn, mẫu mã, tùy hứng của cán bộ thẩm xét”. Đại diện VASEP bức xúc.

Xuân Hiển

(Theo Môi trường & Đô thị điện tử)

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here